Kliknite ovde za povratak na naslovnu stranu !!!
Grendal, Jens Kristijan (Jens Christian Grøndahl, 1959), danski pisac, rođen u Kopenhagenu, završio je Dansku filmsku školu, odsek režije, a počeo je da objavljuje 1985. godine. Pored romana, piše eseje i dramske tekstove, povremeno i novinske tekstove. Njegovi romani u kojima na nov način obnavlja prustovsku tradiciju unutrašnjeg monologa, prevedeni su u više od 20 zemalja, bili su na listama bestselera uglednih američkih i evropskih časopisa za književnost. Glavna dela: roman Luka, Tišina u oktobru, Virdžinija i Druga svetlost.
Atanasije Stojković rođen je u Rumi, 3. oktobra 1773. godine, u siromašnoj porodici, od oca Jovana i majke Ane. Bio je bistar i vredan dečak koji se isticao među vršnjacima. Završio je osnovnu i nižu gimnaziju u Rumi. Završio je protestantsku gimnaziju U Šopronu (mađarskom gradu blizu austrijske granice), a filozofski licej u Segedinu. Nakon toga je studirao u Požunu (mađarski naziv za stari grad Bratislavu), a zatim je slušao prirodne nauke u Nemačkoj, u Getingenu, gde je i doktorirao. Sin jednog čizmara iz Rume, pravoslavne vere, Atanasije Stojković bio je najbolji student u generaciji na jednom od najčuvenijih univerziteta u Nemačkoj u to vreme. Živeo je vrlo teško. Dobijao je skromnu pomoć od dobrotvora, ali se u toku školovanja zbog nedostatka sredstava jednom vratio u Rumu i bio operant "Zemljemerija" i kasnije nastavnik u rumskoj gimnaziji. 1799. godine, posle završenih studija odlazi u Budim gde je pisao dela na ruskom i srpskom jeziku. Bavio se i poezijom. Zanimljivo je da je još 1797. ispevao "Odu na istočnik borkovačkij" (Odu o izvoru borkovačkom).
Vladislav Gramatik (XV vek), pisac žitija i kaligraf. Rodom iz Novog Brda, jedan je od najboljih i najučenijih pisaca žitija, i jedan od kaligrafa moravske škole, koji je uneo nov motiv - kvadratnu zastavicu, koji nije postojao u srpskim rukopisima prethodnih stilova. Ova vrsta zastavica, obično centralno simetrična, u kojima je kvadrat potpuno ispunjen bogatim prepletima biljne ornamentike, u XV i XVI veku potpuno je potisnula neovizantijski stil u najukrašenijim rukopisima. Uglavnom je ukrašavao zbornike, koji se danas čuvaju u Zagrebu (Zbornik Vladislava Gramatika iz 1469), Odesi (iz 1456), u Rili (zbornik Adrijanta iz 1473. i Rilski Panegirik iz 1479). Zbornik Vladislava Gramatika sadrži žitija, slova, pouke, rasprave i druge spise, koje je Gramatik pisao i ukrasio za Dimitrija Kantakuzina. Mnogobrojni inicijali rađeni su najfinijom kaligrafskom tehnikom.
Wellek René (1903 - 1995), američki kritičar i teoretičar književnosti. Zajedno sa Ostinom Vorenom napisao je čuvenu Teoriju književnosti, a njegovo glavno delo je Istorija moderne kritike, 1750-1950. Važnija dela su: Imanuel Kant u Engleskoj 1793-1838, Rađanje engleske književne istorije, Kritički pojmovi, Četiri kritičara: Kroče, Valeri, Lukač, Ingarden, Književna teorija i estetika praške škole i druga.
Veselovski, Aleksandar Nikolajevič (1838-1906), ruski proučavalac književnosti. Zastupao je komparativno-istorijski metod i u nauci o književnosti važi za  jednog od najistaknutijih predstavnika ovog metoda. Poznata je njegova sinkretička teorija o poreklu poezije, a u glavnom, nedovršenom delu - Istorijska poetika, nastojao je da izgradi sveobuhvatnu teoriju poezije
Vijon, Fransoa (Villon, Franqois, 1431-oko 1463), francuski srednjovekovni pesnik, skitnica i razbojnik, rođen u Parizu kao vanbračno dete, uzeo je prezime svog očuha. Završavao je književne studije i pripremao se za poziv sveštenika ili sudije, ali kada je u jednoj tuči ubio sveštenika, morao je da pobegne iz Pariza, neko vreme je skitao i postao član razbojničke družine „ljušturaša“ („les coquillqrds“). Po povratku u Pariz, učestvovao je u pljački blagajne Navarskog koledža, osuđen je na zloglasni menski zatvor, odakle ga je kraljevo pomilovanje spasilo smrtne kazne. Po povratku u Pariz, 1461, piše Veliko zaveštanje, delo „malog ubogog dijaka“, kako je pesnik sebe nazivao, ali zbog učešća u tuči, biva ponovo osuđen na zatvor i vešala. Tada, kada mu je izgledalo da je smrtna kazna neizbežna, napisao je jednu od svojih najboljih pesama, Baladu obešenih. Ipak, i ovog puta je pomilovan, odnosno kazna je preinačena u desetogodišnje progonstvo. Nikada se više nije vratio u Pariz i od 1463. godine gubi mu se svaki trag. Malo zaveštanje, mladićki obesno, znatno je slabije delo u odnosu na Veliko zaveštanje, koje predstavlja iskreno svedočanstvo njegovog pesničkog dara i razbojničkog života. Vijonovo glavno delo sažima veliki deo antičkih i srednjovekovnih tema, a dominiraju dve - neminovnost smrti i gorčina ljubavi. Od prethodnika je preuzeo i oblik - rondo, balada, oktava, ali je taj oblik iskrenošću i nadahnućem učinio je jedinstvenim. Vijon se smatra rodonačelnikom takozvanih ukletih pesnika, čiji su glavni predstavnici francuski simbolisti.
Vinogradov, Viktor Vladimirovič (1895-1969), sovjetski lingvista, profesor Moskovskog univerziteta, član Akademije nauka SSSR. Bavio se savremenim ruskim jezikom, istorijom ruskog književnog jezika, ruskom leksikografijom i stilistikom. Glavni radovi: Ruski jezik, Ogledi iz istorije ruskog književnog jezika XVI-XIX veka, Puškinov jezik, Gogoljev jezik, Puškinov stil, Puškin i ruski književni jezik XIX veka, Problem autorstava i teorija stilova i drugo.
Milorad Panić, pesnik i istaknuti kulturni poslenik i pregalac, rođen je u mačvanskom selu Glogovcu, 27. januara 1912. godine. rodnom selu Milorad je učio i završio osnovnu školu, od 1918. do 1922. godine, a potom se upisao u Šabačku gimnaziju. Od tada, pa do kraja školovanja, stalno se borio sa nemaštinom. Obdaren prirodnom bistrinom, učio je dobro i lako. Već u gimnazijskim danima pokazivao je veliki interesa za književnost. Kao đak viših razreda, zajedno sa straijim prijateljima književnicima, učestvovao je na književnim večerima u Šapcu i po okolnim mestima. Već tada, pošto je odgojen i vaspitan u slobodarskim tradicijama, svome imenu dodao je ime svoga pretka Surepa, Karađorđevog ustanika i mačvanskog hajduka. Do kraja života će s ponosom nositi ovo ime, koje označava starog vuka predvodnika.
Vebster, Noa (Webster, Noah, 1758-1843), američki leksikograf i filolog. Rođen u Vest Hartfordu, Konetikat, završio je Univerzitet Jejl i studije prava. U Njujorku je radio kao nastavnik, i nastojao je da unapredi jedinstvenost američkog obrazovanja. Najpre je objavio Gramatički priručnik engleskog jezika sa Američkom knjigom spelovanja (1783), poznatu kao Plavi bukvar, koja je prodata u sto miliona primeraka. Osnovao je dva profederalistička lista u kojima je objavljivao članke o politici i drugim temama. Prvi rečnik objavio je 1806, a već sledeće je počeo da radi na Američkom rečniku engleskog jezika, koji je objavljen 1828. godine. Ovo delo, zasnovano na živom, govornom jeziku, izvršilo je standardizaciju američkog engleskog jezika. Džordž i Čarls Mirijam otkupili su od njega prava na rečnik i objavili seriju „Mirijam-Vebster“ rečnika.
Vuković, Đorđije (1943), profesor književnosti, kritičar i teoretičar. Rođen u Danilovgradu, školovao se u Podgorici i Beogradu, gde je na Filološkom fakultetu na odseku za Srpsku književnost sa opštom književnošću diplomirao, magistrirao i doktorirao. Radio je kao asistent na Filološkom fakultetu u Novom Sadu na predmetu Opšta književnost, zatim u Institutu za književnost i umetnost, a od 1986. godine na Filološkom fakultetu u Beogradu predaje Opštu književnost. Objavio je veliki broj radova iz istorije i teorije književnosti u uglednim časopisima i zbornicima, a glavna dela su: Ogledi o srpskoj književnosti i Druga strana.
Gravje, Gaston (Grvier, Gaston, 1886-1915), lektor francuskog jezika na Beogradskom univerzitetu. Kao oficir poginuo je u I svetskom ratu. U francuskim časopisima objavio je više studija posvećenih antropogeografskim i političkim pitanjima vezanim za naše krajeve, a glavno delo Istorijske granice Srbije, objavljeno je posthumno.
Grigorovič, Viktor Ivanovič (1815-1876), ruski slavista, koji je na putovanjima od 1844. do 1847. po tadašnjoj evropskoj Turskoj sakupio mnogo starih rukopisa i podataka koji su značajni i za našu kulturnu istoriju. Pošto se posebno zadržao u Makedoniji i na Svetoj gori, njegova zbirka, svojevrstan izveštaj sa putovanja, donosi i staroslovensko Marijino jevanđelje, glagoljski spomenik iz XI veka, zatim struški rukopis Dušanovog zakonika s kraja XIV veka i drugo.
Gotje, Teofil (Gautier Théophile, 1811-1872), francuski književnik. U Parizu, gde je proveo najveći deo života, studirao je slikarstvo, ali pod uticajem Viktora Igoa okrenuo se književnosti. Smatra se začetnikom moderne poezije, pretečom parnasovaca i simbolista. Bio je glavni predstavnik larpurlartizma (l’art pour l’art, umetnost radi umetnosti), estetičke teorije koja je zastupala tezu o nezavisnosti umetnosti od bilo kog društveno-utilitarističkog cilja (didaktičkog, političkog, moralnog, naučnog i drugo) i smatrao je da lepota pesme zavisi od stroge forme čije savršenstvo mora biti teško ostvarljivo (programska poema Umetnost, 1857). Svojim delom dao je potpunu potvrdu osnovnih postavki teorije l’art pour l’art i izvršio je snažan uticaj na Flobera, Malarmea, Flobera, Svinberna i druge. Njegov učenik Š. Bodler svoju najznačajniju zbirku pesama, Cveće zla, posvetio je upravo Gotjeu, koga je smatrao  "besprekornim pesnikom i savršenim čarobnjakom francuske pisane reči". Pored pesama, u njegovom opusu nalaze se i putopisi, fantastični romani i priče. Dela: pesme Emalji i kameje, u kojima je akcenat na formalnom savršenstvvu stihova i oblika; prozna dela Gospođica de Mopen, istorijski roman o glumici iz XVII veka kojim je potvrdio svoju teoriju esteticizma o nezavisnosti lepog od bilo kog utilitarstičkog cilja, “himna Lepote” (Bodler), Roman jedne mumije, Kapetan Frakas, putopisi Put u Španiju; teorijski radovi Istorija dramske umetnosti za poslednjih dvadeset i pet godina, Istorija romantizma.
Gotfrid fon Štrazburg (Gottfried von Strassburg, druga polovina XII-početak XIII veka), nemački srednjovekovni dvorski pesnik. Njegov nedovršeni ep s početka XIII veka, Tristan i Izolda, napisan prema verziji anglonormanskog pisca Tome iz Bretanje, postao je klasična verija poznate ljubavne priče čije je poreklo u keltskoj legendi. Priču o bezuslovnoj i sudbinskoj ljubavi kao najvišem etičkom idealu napisao je savršenom tehnikom, prefinjenim i uzvišenim izrazom.
Goš, Aurobindo (1872-1950), indijski filozof mističar i književnik. Aktivno se bavio politikom, više puta zatvaran od strane Britanaca, a potom se povukao iz javnog života, osnovao manastir (ašram) u Pondičeriju i posvetio se pisanju. U svom glavnom delu o antropološkoj filozofiji, Društveni ciklus, Aurobindo u načelu prihvata Ničeovo učenje o natčoveku i smatra ga stvarnim zadatkom današnjeg društva, ali mu prigovara nedostatak shvatanja čovekovog pravog karaktera i istinskih zakona njegovog bića - dharmu (sveobuhvatnost humanističkog univerzalizma). U svom najobimnijem delu, Život božanski, Aurobindo naglašava da neravnomerno potenciranje mentalne strane čoveka ili preuveličavanje vitalne strane, ne može ljudsko biće da preobrazi niti uzdigne do božanstvenosti. Uglavnom je pisao poeziju u kojoj se istočna mitologija prepliće sa zapadnim književnim aluzijama i oblicima. Dela: poeme Pesme Mertili, Urvaši, Ljubav i smrt, Savitri, Badži, Prabhu, Ahana, Ilion, Božja ruka; dram u stihu Persej Oslobodilac, proza Eseji o Giti, Sinteza Joge, Ideal ljudskog jedinstva i drugo.
Grig, Nurdal (Grieg, Nordahl, 1902-1943), norveški književnik. Pisao je romane (Svet je još mlad, u duhu proleterske književnosti) i pesme, a najznačajniji je kao dramski pisac. U dramama Barabas (o nasilju u službi dobre stvari), Naša čast i naša snaga (o izrabljivanju mornara), Poraz (o Pariskoj komuni) i drugim, vešto je koristio tehniku montaže i kontrastiranja. Između dva rata izdavao je časopis Put napred u kojem se zalagao za komunizam.
Grim, Vilhelm (Grimm, Wilhelm, 1786 – 1859), nemački naučnik. Bavio se izdavanjem nemačkih srednjovekovnih spomenika i proučavanjem nemačkih junačkih predanja, a zajedno sa svojim bratom Jakobom, sakupljao je bajke i narodne umotvorine. Braća Grim su radili kao bibliotekari i profesori na univerzitetima u Getingenu i Berlinu. U skladu sa duhom romantizma proučavali su folklor i narodno stvaralaštvo, a bajke koje su braća prikupila između 1812. i 1815. i zajedno objavila smatraju se prekretnicom u tradiciji evropskog i orijentalnog pripovedanja. Originalna zbirka Bajke za decu i porodicu, kasnije nazvana Primerak iz Kasela, uvodi formulativni početak "Bilo jednom..." i smatra se jednom od najznačajnijih knjiga Nemčke, a  uvrštena je i u registar UN Svetsko pamćenje. Čuva se u nemačkom gradu Kaselu, u muzeju posvećenom braći Grim. Priče braće Grim, među kojima su Pepeljuga, Crvenkapa, Snežana i sedam patuljaka, Zlatokosa, Mačak u čizmama i druge, prevedene su na mnoge jezike. Studija Nemačke herojske pripovesti, njegovo je najznačajnije samostalno delo.
Grim, Jakob (Grimm, Jacob, 1785-1863), nemački filolog, osnivač savremene germanistike. Bio je izuzetno plodan naučnik: proučavao je istoriju jezika i starije književnosti, bavio se mitologijom, sa bratom Vilhelmom prikupljao bajke i predanja, proučavao pravo i drugo. Sastavio je sveobuhvatnu Nemačku gramatiku (1819-37) koja se oslanja na lingvističko načelo koje se danas zove po njemu, Grimov zakon, a 1852. godine počeo je da radi na velikom Nemačkom rečniku, istorijskom rečniku nemačkog jezika koji su dovršavale sledeće generacije naučnika. Značajan je Grimov doprinos proučavanju i recepciji naših narodnih pesama koje je, pošto je savladao srpski jezik da bi ih mogao čitati u originalu, i prevodio na nemački. Vukova antologijska zbirka pesama potvrdila je Grimove ideje o usmenom pesništvu, a uporedivši ih s Pesmom nad pesmama (kasnije je to isto učinio i Gete), otvorio je srpskoj narodnoj književnosti ulazak u veliki svet.
Grimelshauzen, Hans Jakob Kristof fon (Grimmelshausen, Hans Jakob Christoph von, oko 1622-1676), nemački romanopisac. Posle nekoliko dvorskih romana koji su odgovarali tadašnjem književnom ukusu i modi, napisao je prvi veliki nemački roman Pustolovni Simplicisimus (1668), koji se smatra pretečom romana o obrazovanju (nem. Bildungsroman) i klasičnim primerom pustolovnog romana. U njemu je opisan put i razvoj junaka od neukog seljačeta do svetskog čoveka koji spoznaje taštinu sveta, privid i prolaznost. Radnja je smeštena u doba tridesetogodišnjeg rata i na realističan način prikazane su prilike tog doba. Dopunu ovog romana predstavljaju Skitačica Nebojša i Čudnovati vetrogonja. Mnogi nemački pisci iz epohe baroka pisali su romane po ugledu na Grimelshauzenov i tako je nastala podvrsta nemačkog pustolovno-satiričnog romana nazvana simplicijada.
Gudmundson, Tomas (Gudhmundsson, Tómas, 1901-), islandski pesnik, dugogodišnji predsednik PEN kluba, suosnivač dva književna časopisa, izdavač antologija, plodan prevodilac. Piše formalno doteranu, maštovitu i sanjalačku liriku prožetu žudnjom za životom, mladićkim čežnjama i poetskim otkrićem gradskog života. Glavne dela: zbirke U plavom tesnacu i Lepi svet.
Eriugena, Johanes Skotus (Eriugena, Johannes Scotus, 810- 877), irski srednjovekovni filozof, ucitelj i pesnik. Veci deo života proveo na dvoru Karla Velikog. Njegovo ucenje, blisko novoplatonizmu i misticnoj teologiji, osudeno je 855, a 1210. njegova dela su stavljena na indeks zabranjenih knjiga (Index librorum prohibitorum) i spaljivana su. Prvi je (827) preveo na latinski spis nastao u VI veku na osnovu Plotinovih ideja, kasnije poznat kao spis Pseudo-Dionisija Aeropagita, po svom navodnom autoru. Glavna dela: O božanskoj predestinaciji, O podeli prirode.
Eriugena, Johanes Skotus (Eriugena, Johannes Scotus, 810- 877), irski srednjovekovni filozof, ucitelj i pesnik. Veci deo života proveo na dvoru Karla Velikog. Njegovo ucenje, blisko novoplatonizmu i misticnoj teologiji, osudeno je 855, a 1210. njegova dela su stavljena na indeks zabranjenih knjiga (Index librorum prohibitorum) i spaljivana su. Prvi je (827) preveo na latinski spis nastao u VI veku na osnovu Plotinovih ideja, kasnije poznat kao spis Pseudo-Dionisija Aeropagita, po svom navodnom autoru. Glavna dela: O božanskoj predestinaciji, O podeli prirode.
Benvenist, Emil (Benveniste, Emile, 1902-1976), francuski lingvist, rođen u Alepu. Školovao se u Parizu, gde je studirao kod čuvenog profesora A. Melea. Od 1927. godine predavao je u École pratique des Hautes Etudes u Parizu, a 1937. je postao profesor na Kolež de Frans, nasledivši A. Melea na katedri za uporednu gramatiku; bio je sekretar Društva za lingvistiku u Parizu. Umro je u Parizu. Spada među vodeće stručnjake za uporednu gramatiku indoevropskih jezika, a bavi se i opštim problemima nauke o jeziku. Putovao je u Persiju i Avganistan kako bi se neposredno upoznao sa iranskim jezicima; u Britanskoj Kolumbiji i na Aljasci proučavao je jezike Indijanaca. Dao je veliki doprinos opštoj teoriji indoevropskih jezika, ali je pažnju posvetio i studijama leksičkog fonda i sintakse jezika →Aveste (sakralna knjiga zaratustrijanske religije), hetitskog, jermenskog, iranskog, starogrčkog i drugih jezika. U važnija dela spadaju: Rečnik indoevropskih ustanova u tri toma, Počeci formiranja imena na indoevropskom, Problemi opšte lingvistike, gde su sakupljeni članci objavljivani u periodu 1966-1974, i drugo.
Gunarson, Gunar (Gunnarsson, Gunnar, 1889-1975), islandski književnik. Najpre pisao na danskom, a potom na islandskom jeziku. Pisao je romane, novele, drame i lirsku poziju, i u njegovom delu vidljivi su uticaji romantizma i naturalizma u stilskom i tematskom pogledu. Poetsko sećanje Crkva na brdo predstavlja njegovo najznačajnije delo, a od romana iz savremenog života Islanda izdvajaju se: Obala života, Prognanik, Blaženi su duhom nišči i drugi, u kojima dominira dualističko shvatanje sveta i vera u predestinaciju sa rasističkim prizvukom
Gezel, Arnold (Gesell Arnold, 1880-1961), američki psiholog i lekar. Posle završetka studija psihologije, upisao je medicinu na Jelskom univerzitetu, gde je još tokom studija (1911) osnovao Kliniku za dečji razvoj, koja je kasnije postala čuvena Jelska klinika za dečji razvoj i bio je njen upravnik sve do penzionisanja 1948. godine. Bio je dugogodišnji urednik časopisa za genetičku psihologiju (Journal of Genetic Psyhology) i član Nacionalne akademije nauka i Akademije umetnosti i nauka. Poznat je po utvrđivanju normi dečjeg razvoja („Gezelove norme“), koje se pretežno odnose na telesni razvoj i motoriku i služe za određivanje pravilnosti dečjeg razvoja po mesecima i godinama uzrasta. Ogroman materijal koji je Gezel prikupio tokom istraživanja normi u velikoj meri je doprineo je razvoju moderne dečije i razvojne psihologije i u SAD se smatra „ocem dečje psihologije“. Glavna dela: Mentalni razvoj predškolskog deteta, Dete od pet do deset godina, Dečji razvoj: uvod u proučavanje ljudskog izrastanja.
Veber, Maks (Weber, Max, 1864-1920), nemački sociolog i teoretičar političke ekonomije. Smatrao je da je zadatak sociologije da pronikne u mehanizme društvenog događanja tako što će otkrivati unutrašnje razloge ljudskog delovanja i tumačiti širi kontekst uslova u kojima se odvija ljudsko delovanje. Svojim radovima doprineo je stvaranju sociologije kao naučne discipline u Nemačkoj, a insistiranjem na objektivnosti i analizi ljudskog delovanja snažno je uticao na sociološku teoriju. Proslavila ga je teorija birokratije, kao i zaključci koje je izneo u svom najkontroverznijem delu, Protestantska etika i duh kapitalizma, u kojem je ispitivao vezu između puritanskog morala, prinudnog rada, birokratije i ekonomskog uspeha u kapitalizmu. Među njegovim brojnim delima izdvajaju se: Privreda i društvo, u dva toma, zatim Opšta ekonomska istorija, Sabrani članci za sociologiju religije, Sabrani spisi za teoriju nauke i drugi.
Vajninger, Oto (Weininger, Otto, 1880-1903), austrijski filozof  i psiholog. Bavio se psihologijom i metafizikom polova i psihologijom genija. Razvio teoriju o psihofizičkoj biseksualnosti čoveka. Napisao je studiju Pol i karakter, koja je postala vrlo popularna, iako je  zastupao tezu o inferiornosti žena, ili upravo zbog toga. U dvadeset trećoj godini izvršio je samoubistvo.
Votson, Džon Brodus ( Watson, John Broadus, 1878-1958), američki psiholog. Diplomirao na univerzitetu u Čikagu i 1903. postao njegov najmlađi doktorant tog fakulteta, gde je do 1908. radio kao instruktor (asistent). Potom je predavao eksperimentalnu i uporednu psihologiju na Univerzitetu „Džon Hopkins“, Baltimor, od 1908. do 1920, kada je napustio akademsku karijeru i posvetio se komercijalnim poslovima. Posle Drugog svetskog rata sasvim se povukao iz javnog života. Postavio je temelje →biheviorizmu i popularisao ovaj pravac u savremenoj američkoj psihologiji. U programskom članku „Psihologija kako je vidi biheviorista“, objavljenom 1913, tvrdio je da psihologija treba da se ograniči na objektivno, eksperimentalno proučavanje odnosa između dešavanja u okolini i ljudskog ponašanja, a introspekciju treba odbaciti kao nenaučnu metodu. Glavna dela: Ponašanje: uvod u psihologiju životinja, gde je zagovarao korišćenje životinja u proučavanju refleksa ui uslovnih reakcija; Psihologija kako je vidi bihejviorista, gde je proširio je metode i principe koje je primenjivao u eksperimentima sa životinjama, Psihologija sa stanvišta bihejvioriste, Bihejviorizam i druga.
Etnopsihologija, grana socijalne psihologije koja se dodiruje sa etnologijom; proučava psihološke karakteristike i ponašanje ljudi u različitim etničkim zajednicama. Koreni ove granične discipline nalaze se u zapisima Herodota i Tacita o “varvarskim” narodima. U XIX veku predmet etnopsihologije postaje “duh naroda” (nemački Volksgeist), a V. Vunt je delom Psihologija naroda, u kojem je pročavao mentalitet naroda na osnovu jezika, mitova, verovanja, običaja i drugih duhovnih tvorevina, postavio empirijske osnove etnopsihologije. Kod nas su J. Cvijić, V. Dvorniković, G. Gezeman dali vrlo značajne studije našeg nacionalnog karaktera.
Erikson, Erik Homberger (Erik Erikson Homberger, 1902-1994), američki psihoanalitičar danskog porekla, rođen u Frankfurtu. Pošto su mu se roditelji razveli kad je bio još sasvim mali, majka se preudala i on je do preseljenja u SAD nosio očuhovo prezime. Završio je umetničku školu, radio kao nastavnik umetnosti, a potom završio psihoanalizu pri Bečkom psihoanalitičkom društvu, gde se upoznao sa Anom Frojd, kćerkom Sigmunda Frojda. Sa porodicom se preselio u SAD 1939. i tada je promenio prezime u Erikson. Radio je na Psihološkoj klinici Harvard, na Univerzitetu Jejl, pri Institutu za međuljudske odnose i kao predavač u Medicinskoj školi, a zatim, sve do penzije, predavao na Univerzitetu Harvard. U svom radu bavio se dečijom psihoanalizom, socijalnom psihologijom, odnosom psihologije i istorije, politike i kulture, i smatra se utemeljivačem psihoistorije. Posebnu pažnju posvetio je mogućnostima i teškoćama razvoja mladih, odnosno problemu identiteta. Prema Eriksonu, nalaženje sopstvenog identiteta predstavlja dug i težak proces razvoja identiteta koji prolazi kroz osam faza i odigrava se kroz interakciju sa socijalnom sredinom, a traje od rođenja do smrti. U svakoj fazi javlja se specifična kriza identiteta, koja se ispoljava kroz radikalno promenjen doživljaj sebe samog, osećanje nesigurnosti, depersonalizacije i dezorijentacije, a uspešnim prevazilaženjem trauma, konflikata, kriza i strahova, izrasta zrela i snažna ličnost. Važnija dela: Detinjstvo i društvo, Identitet mladosti i kriza.
Baldvin, Džejms Mark (Baldwin, James Mark, 1861-1934), američki psiholog i filozof, rođen u Kolumbiji, Južna Karolina. Školovao se na Prinstonu i na nekoliko nemačkih univerziteta. Radio je kao profesor filozofije na univerzitetu u Torontu (1889), zatim kao profesor psihologije na Prinstonu (1893), a povremeno je bio predavač na katedri za filozofiju i psihologiju na univerzitetu "Džon Hopkins" (1903). Baldvin je bio jedan od najistaknutijih osnivača čuvenog Psihološkog pregleda, vice-predsednik Međunarodnog kongresa psihologa, održanog u Londonu, a u periodu 1897-1898, predsedavao je Američkim psihološkim udruženjem. Za svoj rad nagrađen je zlatnom medaljom Kraljevske akademije umetnosti i nauke Nemačke (1897), kao i titulom počasnog predsednika Međunarodnog kongresa kriminalnih antropologa, održanog u Ženevi 1896, a postao je i počasni doktor nauka Univerziteta Oksford. Baldvinovo najvažnije teoretsko zaveštanje je Baldvinov efekat ili evolucija po Baldvinu. Smatrao je, suprotno Žan-Batistu Lamarku, da postoji mehanizam kojim epigenetski faktori oblikuju genom u istoj meri, ako ne i više, od uticaja prirodne selekcije. Naime, odluke koje proističu iz čovekovog ponašanja, a čine se i bivaju podržane kroz generacije kao set kulturnih obrazaca, trebalo bi svrastavati među faktore koji oblikuju ljudski genom. Na primer, pošto je tabu o incestu izuzetno snažan, deluje tako da uklanja uticaj prirodne selekcije prema posedovanju gena koji favorizuju incest. Nakon nekoliko generacija bez ovog uticaja prirodne selekcije, sem ako takav genetski materijal nije bio duboko ugrađen u genom, težio bi da pretrpi promenu i izgubi funkciju. Ljudi više ne bi imali urođenu averziju prema incestu, već bi se oslanjali na svoju sposobnost da usvoje (učine svojim, delom svojih) takve oblike ponašanja koji čine kulturne obrasce.  Moguće je i  suprotno: kulturni obrazac mogao bi dovesti do selektivnog razvoja ljudi - oni bi se lakše prilagođavali uslovima novog okruženja, kulturnog i fizičkog, a koje njihovi preci ne bi mogli da prežive. Po Baldvinu, evolucija je možda osnažila, a možda i oslabila genetske crte.  Iako je bio u velikoj meri bio neshvaćen u svoje vreme, doprinos Baldvina ovoj oblasti smešta ga u središte savremenih kontroverzi na polju evolucione psihologije i, šire, sociobiologije. Od radova objavljenih u Psihološkom pregledu, izdvajaju se: Psihološki priručnik (1890), Socijalno i etičko tumačenje mentalnog razvoja (1898), Istorija uma (1898), a takođe je značajan njegov rad na stvaranju Rečnika filozofije i psihologije (1901-1905), koji je i uredio. U našoj kulturi, Baldvin je najviše poznat kao veliki prijatelj srpskog naroda. Za vreme I svetskog rata, okupio je u Parizu izbegle studente i Vukovom udruženju ustupio stan, nazvan Srpska kuća, sa bibliotekom i čitaonicom, gde je stvoren centar Vukovog intelektualnog i nacionalnog delovanja.
Betelhajm, Bruno (Bettelheim, Bruno, 1903-1990), američki razvojni psiholog, rođen u Beču, gde se i školovao. Psihologiju je doktorirao 1938. godine. Posle pripajanja Austrije Nemačkoj, uhapsili su ga nacisti i od 1938-39. godine bio je u koncentracionim logorima Dahau i Buhenvald. Godine 1939. uspeo je da emigrira u SAD, a 1943. napisao je značajan esej o psihologiji zatočenika u koncentracionim logorima. Predavao je psihologiju na Univerzitetu u Čikagu (1944-1973) i bio dekan Škole za ortogenezu pri Univerzitetu, eksperimentalnoj školi u kojoj je primenjivao psihoanalizu u lečenju dece sa emocionalnim poremećajima. Izvršio je samoubistvo 1990. godine, što su neki smatrali dokazom da glasine o falsifikovanju akademskih titula i psihičkom zlostavljanju dece sa kojom je radio nisu bile bez osnova. Betelhajm je u svom naučnom radu posebnu pažnju posvetio lečenju autizma. Verovao je da autistična deca u prvim godinama života, presudnim za razvoj jezičkih i motoričkih sposobnosti, nisu odgajana u stimulativnom okruženju. Značajne su i njegove analize psiholoških aspekata rasnih predrasuda. Važnija dela: Ubijanje duše, Simbolične rane, Značenje bajki, Ljubav nije dovoljna i druga.
Behterjev, Vladimir Mihailovič (Behterev, Vladimir Mihaйlovič, 1857-1927), ruski akademik, psihijatar, neurolog i psiholog, rođen u Sorali, gubernija Vijatka. Radio je kao profesor Univerziteta u Petrogradu (Sankt Peterburg), zatim Univerziteta u Kazanu i ponovo u Petrogradu na Univerzitetu i Medicinskoj vojnoj akademiji. Bio je osnivač raznih ustanova, između ostalog i čuvenog Instituta za psihoneurologiju u Petrogradu (1907). Mnogi slavni ruski naučnici iz oblasti medicine i psihologije bili su njegovi učenici. Zajedno sa Pavlovim bio je visoki oficir u carskoj vojsci i pripadnik visokih društvenih slojeva. Učestvovao u februarskouj revoluciji kao jedan od istaknutih predstavnika intelektualnih i umetničkih krugova. U boljševičkoj revoluciji nije učestvovao. Zalagao se za reformisanje medicinskih službi, i nova boljševička vlast postavila ga je za direktora važnih ustanova u nekoliko gradova. Objavljivanjem knjige Kolektivna refleksologija početkom dvadesetih bio je izložen snažnoj ideološkoj kampanji (kampanja je bila uperena protiv "dušizma" i religije, protiv "liberala"), koja je bila uvod u poznate čistke tridesetih godina. Behterjev je bio razrešen svih dužnosti i ubrzo je umro. Nema pouzdanih podataka o smrti, ali se veruje da je Staljin naložio njegovo ubistvo, pošto mu se nije svidela dijagnoza koju mu je Behterev postavio u toku lečenja depresije. Iako u Sankt Peterburgu danas postoji muzej Behterjeva, kao čelna žrtva staljinističkih čistki nije rehabilitovan u Rusiji, pa ni šire, onoliko koliko je zaslužio. Danas je opšte mišljenje da je njegov doprinos psihologiji ravan Pavlovljevom, koga su čistke mimoišle. Bavio se anatomijom i histologijom mozga, a dao je veliki doprinos kliničkoj neurologiji i psihijatriji pošto je u ove oblasti uveo precizne metode istraživanja. Proučavajući halucinacije, pre svega ulogu spoljnih draži, princip uslovljavanja i uslovne reflekse, došao je do saznanja na osnovu kojih je, pre Votsona, razvio ideju i uobličio novo učenje o objektivnoj psihologiji (o tome napisao programski članak Objektivna psihologija i njen predmet, 1940. godine). Sve psihičke i nervne reakcije objašnjavao je pomoću refleksa. Bio je protivnik psihologije kao nauke, a umesto nje zauzimao se za refleksologiju (jedna od prvih socijalnih teorija), tj. psihorefleksologiju, prenoseći iskustva iz Pavlovljevog rada sa psima na ljudska bića. Kod pojedinih neravnih oboljenja otkrio je i opisao niz novih refleksa i karakterističnih simptoma (tabes, išijas), a za razliku od Pavlova koji je smatrao da je formiranje refleksa uslovljavanja moguće samo u moždanoj kori, Behterjev je tvrdio da u tim procesima učestvuju i potkorne moždane mase, što je danas uglavnom prihvaćeno. Njegova neurološka otkrića doprinela su razvoju medicine, a po njemu je, između ostalih i →Behterevljeva bolest dobila ime. Doprineo je otkrivanju danas mnogo proučavane retikularne formacije i  smatra se jednim od osnivača psihosomatske medicine. Bio je preteča bihejviorizma, jednog od fundamentalnih pravaca u kulturi, a njegovi radovi u okviru skrivenih ideoloških i psiholoških ratovanja nisu čak ni na Zapadu šire dostupni. Tokom godina istraživanja objavio je oko 60 naučnih radova: Osnova učenja o funkcijama mozga, Opšti osnovi refleksologije čoveka, Nervne bolesti pojedinačno posmatrane, Opšta dijagnostika bolesti nervnog sistema, Uputstva za objektivno izučavanje ličnosti i druga. Početkom XX veka njegove knjige su istovremeno objavljivane u značajnim evropskim centrima, što nije bio slučaj sa Pavlovljevim radovima. Bio je široko obrazovan i prijatelj mnogih umetnika (Rjepin je naslikao njegov portret koji se smatra jednim od njegovih najboljih dela); pisao je i sonete za koje su njegovi prijatelji poredili s Puškinovim.
Bine, Alfred (Binet, Alfred, 1857-1911), francuski psiholog. Završio je prava, a pošto se zainteresovao za rad na hipnozi Žan-Martena Šarkoa, napustio je karijeru pravnika i upisao medicinu pri bolnici Salpetrijer u Parizu (1888-1891), a kasnije se potpuno posvetio psihologiji. Bine je bio jedan od osnivača prve francuske psihološke laboratorije pri Sorboni (1889), gde je kao direktor radio do smrti (1895-1911), a osnivač je i prvog francuskog časopisa za psihologiju L' Année psychologique (1895), koji je uređivao i gde je objavljivao svoje radove iz oblasti eksperimentalne psihologije. Bavio se mnogim oblastima - percepcijom, sluhom, pamćenjem putem sugestije, čak i grafologijom, ali najviše mišljenjem i inteligencijom kod dece i odraslih. Najveći doprinos dao je radom "Metričke lestvice inteligencije" (1905), koji je načinio zajedno sa psihijatrom T. Simonom. Na osnovu tog rada stvoren je najpoznatiji individualni Test opšte inteligencije 1911. godine, s ciljem da objektivno, pouzdano i tačno dijagnostikuju mentalno zaostalu decu, kako bi mogli da ih izdvoje od normalne dece i da ih smeste u specijalna odeljenja. Skala je bila namenjena testiranju inteligencije dece na uzrastu od 3 do 15 godina, kada se, prema mišljenju konstruktora testa, završavao razvoj inteligencije. Iako je test označio istorijsku prekretnicu u ispitivanju sposobnosti, sa dalekosežnim  naučnim i društvenim implikacijama, Bine je bio jedan je od prvih koji ga je kritikovao jer je uočio da deca iz porodica sa slabijim materijalnim uslovima lošije prolaze na njegovom testu sposobnosti. Bine-Simonov test preveden je i restardizovan u svim razvijenijim zemljama (kod nas sredinom tridesetih godina, druga revizija početkom sedamdesetih). Glavna dela : Psihologija rezonovanja, Eksperimentalno proučavanje inteligencije, Moderne ideje o detetu.  Pored rada na polju psihologije, bavio se i umetnošću. Slikao je i pisao, a njegova drama Tajanstveni čovek, uspešno je igrana u pozorištu Gran-Ginjol.
Blojler, Eugen (Bleuler, Eugen, 1857-1939), švajcarski psihijatar. Studije medicine završio je u Cirihu, a specijalizirao je u Bernu.  Kao i Frojd, s kojim se družio, usavršavao se kod Šarkoa. Dugo je bio upravnik univerzitetske klinike u Cirihu. Kao jedan od prvih klasičnih psihijatara  nastojao je da u psihijatrijskoj praksi primeni psihoanalizu u lečenju psihoza. Njegovi teorijski stavovi bili su bliski psihoanalitičkim. Tako je Blojler smatrao da u razvoju psihoza učestvuju traume iz ranog detinjstva, ali je za razliku od Frojda naglašavao i aktuelne probleme odraslih soba u razvoju šizofrenije. Najvažniji doprinos dao je preimenovanjem demencije prekoks u shizofreniju. Napisao je je klasičan udžbenik moderne psihijatrije (1916), koji je njegov sin Manfred, takođe psihijatar, kasnije  preradio I izdao (1942).
Baženov, Vasilij Ivanovič (1737-1799), ruski arhitekt; rođen 1737. u Volskoe, studirao u Moskvi, a usavršavao se u Parizu i u Italiji. Od 1765. godine član je Akademije lepih umetnosti??? u Sankt Peterburgu. Pored toga što je bio značajan projektant urbanista (graditelj???), izvršio je kao teoretičar veliki uticaj na rusku arhitekturu u 2. polovini XVIII veka, u klasicističkom maniru (orientata verso il classicismo). U Moskvi je vršio snažan uticaj na stvaranje monumentalne arhitekture klasičnih dela s nacionalnim ruskim oblicima. Među najvećim delima su: projekat rekonstrukcije monumentalnog kompleksa Kremljina (1768), i kuća Paškov (1784-86); u Sankt Peterburgu projekti za zamak Mihajlovskij Kamenoostrovski dvorac, Smolni manastir, i drugo.
Bajlon, Mate (1903-1995), arhitekt, rođen u Kaštel Kambelovcu, kraj Splita. Diplomirao je na Arhitektonskom odeljenju Tehničke visoke škole u Beču 1926, a prva profesionalna iskustva steka o je u ateljeu profesora Klemensa Holcmajstera u Sarajevu. Do 1941, do egzodusa u Srbiju, radio je kao opštinski arhitekt u Sarajevu, a posle završetka Drugog svetskog rata, radio je u Povereništvu za ekonomsku obnovu Vis-Beograd Nacionalnog komiteta, potom u Ministarstvu građevina u Beogradu. U Saveznom zavodu za projektovanje radio je do 1947, kada postaje vanredni profesor Arhitektonskog fakulteta u Beogradu na Katedri za projektovanje. Od 1957, kada je habilitirao  radom Školske zgrade, do 1974, kada je penzionisan, radio je kao redovni profesor na ovom fakultetu. Godine 1983. promovisan je u počasnog doktora Beogradskog univerziteta. U periodu između dva rata projektovao je niz stambenih objekata i objekata javne namene u Sarajevu u duhu ranog modernizma. Najznačajnija dela iz ovog perioda su: Berza rada u Sarajevu (1929-30), Gradska štedionica u Sarajevu (1931-32), škola u Nemanjinoj ulici u Sarajevu (1930-31) i druga. Pripadao je krugu  "internacionalnog stila" koji je u to doba vladao u srednjoevropskoj i jugoslovenskoj arhitekturi, i realizovani projekti pokazuju njegovu zainteresovanost za organizovanje unutrašnjeg prostora. U Beogradu, gde je radio sve do smrti, krajem četrdesetih godina osvojio je nekoliko važnih nagrada na konkursima za javne i stambene zgrade: Palata "Albanija" (treća nagrada), stambena zgrada Hipotekarne banke Trgovačkog fonda (prva nagrada), Etnografski muzej (podelio prvu nagradu sa E. Šamanekom) i druge. U posleratnom periodu, realizovane garđevine takođe su prožete načelom kubične jednostavnosti i usloven apersonalnosti modernog stila, ali nose i kvalitet odnosa prisnosti građevine i njenog prirodnog okruženja. Najznačajnije delo iz ovog perioda je spomen-škola Vuka Karadžića u Tršiću. M. Bajlon značajan je i kao pobornik "aktivne pedagogije" (suprotno pristupu ex cathedra) i najpreduzimljiviji zagovornik nastave unutar "ateljea" koji su na Arhitektonski fakultet uvedeni 1951. godine. U teorijskim istraživanjima bavio se najviše širokom problematikom stana i stanovanja, a plod te posvećenosti su brojni radovi: Stambene zgrade, Naučnoistarživački rad iz oblasti stambene problematike, Konstruktivni sistemi i njihov uticaj na projektovanje stanova, Analiza stanova I, Osnova stanova II, Korisnik u procesu stambene izgradnje i drugi, koji su objavljivani kao udžbenici i knjige, ili kao naučni radovi u stručnim časopisima (A sveske, Izgradnja, Poslediplomske studije i drugo).
Baltar, Luj-Pjer (Baltard, Louis-Pierre, 1764-1846), francuski arhitekt, bavio se između ostalog i slikanjem, dekoracijom i gravirama, a proučavao je i spomenike antičke kulture, sa kojima se još u ranoj mladosti upoznao prilikom putovanja u Grčku i Rim. Iz perioda boravka u Rimu ostale su gravire sakupljene u zbirkama ilustracija drevnih spomenika glavnih rimskih građevina, iz 1801. godine (Recueil de vues des monuments antiques des principales fabriques de Rome). U Parizu je projektovao kapele za zatvor St. Pelagie i St. Lazare (1815-1818), u Lionu zatvor St. Joseph, a najznačajnije delo je Palata pravde u Lionu na obali Sone, sa svojom niskom fasadom i kolonadom. Delo je inspirisano klasičnim modelima, što je u skladu sa teorijskim pogledima koje je Baltar zastupao, i nastavom koju je držao kao profesor u Školi lepih umetnosti.
Baltar, Viktor (Baltard, Victor 1805-1874), francuski arhitekt, sin Luj-Pjera i Hausmanov saradnik. U Parizu je radio kao restaurator crkava Saint Germain des Pres, S. Eustache, Saint Nicolas du Chardonnet čiju je apsidu obnovio i druge; zajedno sa Feliksom Kaleom projektovao je Glavnu tržnicu (Halles Centrales, građena 1853-58, srušena 1971-72). Posebnu pažnju zaslužuje racionalna primena gvozdene konstrukcije koju koristi u svom najvećem projektu, crkvi St.Augustin (18610-61). Ova crkva, i pored eklektičkih elemenata, otkriva inspiraciju umetnika renesansom, dok po projektu i kriterijumu pri postavljanju kupole podseća na S. Maria di Loreto del Sangallo i Santa Maria del Fiore. Autor je eseja o Vili Medičijevih u Rimu i o arhitekturi na jugu Italije u doba Fridriha II Hoenštaufena.
gde je sve počelo
vaši novi prijatelji
oglasite se
za poneti
pronađite nas

U FOKUSU  PRIČA SE DA  KULTURA  UMETNOST  FOTOGRAFIJA  FILM  POZORIŠTE  KNJIŽEVNOST  MUZIKA  ARHITEKTURA  DIZAJN  ENTERIJER  TERAPIJA STANOVANJA  MODA  STRIP  HIGIJENA UMA  RIZNICA  STIL  AUTO  ASTRO  KREATIVNI DNEVNIK